دهان خشک

چرا آگاهي از عارضه دهان خشک اهميت دارد ؟

اگر فردي دچار يکي از ناراحتي هاي عصبي ، آشفتگي و اضطراب و برخي بيماريهاي نادر بافت همبند ( مانند شوگرن و ... ) شود با عارضه خشکي دهان مواجه خواهد بود . در سنين بالا نيز به علت تغييرات فيزيولوژيک بدن عارضه خشکي دهان زياد ديده مي شود . سيگاري ها نيز يکي از شکايات شايعشان خشکي دهان است . در عين حال اگر شخص بيمار در تمام يا قسمت عمده اوقات ، دهان خشک داشته باشد ، اين حالت مي تواند براي او غيرقابل تحمل شده ومنجر به مشکلات شديد جسماني گردد .

* دهان خشک

مي تواند در ذائقه ( مزه غذا ) ، جويدن ، بلعيدن و صحبت کردن مشکلات بوجود آورد .

مي تواند شانس پيشرفت پوسيدگي دنداني و ديگر عفونت ها را در دهان افزايش دهد .

مي تواند به عنوان يک علامت براي يک بيماري و يا وضعيت اساسي باشد .

مي تواند به واسطه داروهاي خاص يا درمانهاي دارويي ايجاد شود .

دهان خشک يک جزء طبيعي از گذشت عمر محسوب نمي شود . اگر فردي تصور مي کند که دهان خشک دارد ،‌بايد به پزشک يا دندانپزشک مراجعه نمايد يعني کساني که شخص بيمار مي تواند آسايش و راحتي خود را مجدداً نزد آنها کسب نمايد .

* دهان خشک چيست ؟

دهان خشک وضعيتي است که بزاق به ميزان کافي وجود ندارد يا بواسطه بيرون انداختن آب دهان ، محيط دهان خشک مي شود .

علائم مربوط به اين عارضه :

احساس خشکي و چسبندگي در دهان

مشکل در جويدن ، بلع ، مزه کردن غذا و يا صحبت کردن

احساس سوزش در دهان

احساس خشکي در گلو

لبهاي ترک خورده

زبان سخت و خشک

زخمهاي دهان

يک عفونت در دهان

واژه علمي بکار رفته براي عارضه دهان خشک گزروستوديا ( Xerostomia ) مي باشد .

برخي از مردم احساس مي کنند که عارضه دهان خشک را دارند در عين حال غدد بزاقي آنها سالم است . افراد دچار بيماريهاي خاص نظير بيماري آلزايمر ( فراموشي ) يا آنهايي که دچار آسيب هاي شديد شده اند ممکن است قادر نباشند مرطوب بودن دهان خود را حس نمايند و لذا ممکن است تصور نمايند که دهانشان خشک است حال آنکه واقعاً‌ اينطور نيست .

* چرا بزاق تا اين حد اهميت دارد ؟

بزاق اضافه بر اينکه دهان را مرطوب نگه مي دارد اعمال زير را نيز انجام مي دهد :

کمک به هضم غذا

محافظت از دندانها در برابر پوسيدگي

پيشگيري از عفونت بوسيله کنترل باکتريها و قارچهاي دهان

فراهم آوردن امکان جويدن و بلعيدن براي شخص

بدون بزاق کافي ، پوسيدگي هاي دنداني يا ديگر عفونت هاي دهان مي توانند گسترش يابند . همچنين  ممکن است مواد غذايي ضروري بدليل مشکلات جويدن و يا بلع توسط بدن دريافت نشوند .

* دلايل بروز عارضه دهان خشک چيست ؟

زماني که غدد بزاقي توليد کننده بزاق بطور صحيح فعاليت نکنند شخص بيمار دچار دهان خشک مي شود .  دلايل زيادي وجود دارد که نشان مي دهد چرا اين غدد ( غدد بزاقي ) درست عمل نمي کنند .

عوارض جانبي برخي از داروها : بيش از ۴۰۰ نوع دارو مي توانند ترشح غدد بزاقي را کاهش دهند . داروهاي مربوط به فشار خون و افسردگي اغلب باعث ايجاد دهان خشک مي شوند .

بيماري : برخي بيماري ها بر روي غدد بزاقي تأثير مي گذارند . سندرم شوگرن ( مجموعه علائم بيماري است شامل خشکي قرنيه ، التهاب حلق و بزرگ شدن غدد پاروتيد و التهاب مزمن مفاصل ) آلودگي و بيماري ايدز ، بيماري قند ( ديابت ) و بيماري پارکينسون ( لرزش شديد عضلات ) همگي مي توانند موجب بروز دهان خشک شوند .

- پرتو درماني ( درمان با اشعه ) : غدد بزاقي ممکن است در صورتي که در مسير تابش اشعه به منظور درمان سرطان قرار بگيرند دچار آسيب شوند .

- شيمي درماني

- آسيب هاي عصبي

* در خصوص دهان خشک چه کاري مي توان انجام داد ؟

درمان دهان خشک بستگي به عامل ايجاد اين عارضه خواهد داشت . اگر فرد احساس مي کند که دهان خشک دارد بايد به پزشک يا دندانپزشک مراجعه کند .

اگر عارضه دهان خشک بوسيله دارو ايجاد شده باشد ، پزشک بايد دارو را تغيير داده يا ميزان مصرف آنرا تنظيم نمايد . اگر غدد بزاقي درست عمل نمي کنند ولي هنوز مقداري بزاق توليد مي نمايند ، پزشک يا دندانپزشک بايد داروئي  را تجويز نمايد که کمک مي کند تا غدد بزاقي بهتر عمل نمايند . پزشک يا دندانپزشک ممکن است به بيمار پيشنهاد نمايند براي مرطوب نگه داشتن دهان از بزاق مصنوعي استفاده نمايند .

* شخص بيمار در اين ارتباط چه کاري مي تواند انجام دهد ؟

اغلب مواقع آب يا نوشيدني هاي بدون قند ( شيرين ) مزه مزه کند .

از خوردن نوشيدني هاي حاوي کافئين مثل قهوه ، چاي و برخي انواع سودا اجتناب کند . کافئين مي تواند دهان را خشک نمايد .

در ضمن مصرف غذا ، آب يا نوشيدني بدون قند ( شيريني ) مزمزه کند . اين اقدام جويدن و بلعيدن غذا را آسانتر مي نمايد . همچنين احساس مزه غذا را بهتر مي کند .

جويدن آدامس هاي بدون قند ( شيريني ) يا مکيدن شيريني هاي سفت بدون قند ( شيريني ) براي تحريک جريان بزاق ، همچنين استفاده از مرکبات ، دارچين يا شيريني هاي با طعم نعناع اقدام خوبي به شمار مي روند .

عدم استفاده از تنباکو يا الکل ،‌ اين عوامل دهان را خشک مي نمايند .

بايد دانست که غذاهاي تند و يا شور ممکن است در يک دهان خشک در دو ناراحتي ايجاد نمايند.

در هنگام شب از يک مرطوب کننده استفاده شود .

 

 

  
نویسنده : ميلانی ; ساعت ۱:۱٤ ‎ب.ظ روز سه‌شنبه ٦ امرداد ،۱۳۸۳